با شروع فصل پاییز و مخصوصاً در فصل زمستان، یکی از تغییرات مهم در محیط نگهداری پرندگان، کاهش رطوبت هوا است. روشن بودن وسایل گرمایشی، بسته بودن فضای سالن و هوای خشک زمستانی می‌تواند باعث شود رطوبت محیط پرورش به میزان نامناسبی کاهش پیدا کند.
برای پرورش‌دهنده‌ای که به جوجه‌کشی، رشد جوجه‌ها، کیفیت پرها و شرایط مناسب سالن اهمیت می‌دهد، کنترل رطوبت فقط یک موضوع جانبی نیست؛ بلکه یکی از بخش‌های مهم مدیریت محیط پرورش است.
در این شرایط، استفاده از بخارسردبخارسرد مخصوص پرندگان می‌تواند راهکاری مناسب برای ایجاد و حفظ رطوبت کنترل‌شده در محیط باشد.
بخارسرد چیست؟
بخارسرد یا مه‌ساز سرد دستگاهی است که با تبدیل آب به ذرات بسیار ریز، رطوبت را در محیط افزایش می‌دهد؛ بدون اینکه مانند بخار داغ، آب را به وسیله حرارت به بخار تبدیل کند.
هدف از استفاده از بخارسرد در سالن پرورش پرندگان، ایجاد یک محیط با رطوبت مناسب و قابل کنترل است.
البته افزایش رطوبت به تنهایی کافی نیست. رطوبت باید با استفاده از رطوبت‌سنج اندازه‌گیری شود و متناسب با شرایط سالن، دما، سن پرندگان و مرحله جوجه‌کشی تنظیم شود.
چرا پاییز و زمستان استفاده از بخارسرد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؟
در فصل‌های سرد معمولاً چند عامل باعث خشک‌تر شدن هوای داخل سالن می‌شوند:
- استفاده از بخاری و سیستم‌های گرمایشی
- بسته بودن در و پنجره‌ها برای حفظ گرما
- کاهش رطوبت هوای بیرون در بسیاری از مناطق
- تهویه نامناسب یا تهویه‌ای که بدون کنترل رطوبت انجام می‌شود
- افزایش نیاز به گرمایش در سالن
به همین دلیل ممکن است محیطی که در تابستان رطوبت مناسبی داشته، در زمستان به محیطی بسیار خشک تبدیل شود.
خشکی بیش از حد محیط می‌تواند شرایط نگهداری پرندگان را نامطلوب کند و برای پرورش‌دهنده‌ای که جوجه‌کشی انجام می‌دهد، اهمیت موضوع حتی بیشتر می‌شود.
نقش رطوبت در جوجه‌کشی پرندگان
در دوره جوجه‌کشی، رطوبت یکی از عوامل مهم در کنار دما، تهویه و مدیریت تخم‌هاست.
تخم در طول دوره جوجه‌کشی به‌صورت طبیعی مقداری آب از دست می‌دهد و میزان از دست رفتن آب تخم باید در محدوده مناسب برای گونه و روش جوجه‌کشی قرار داشته باشد.
رطوبت درست و بسیار کم یا بسیار زیاد هر دو می‌توانند مشکل‌ساز باشند. تعدادی دستگاه رطوبت گل خانه در پرورش پرنده استفاده میکنند از پلیکا هرچقدر بخار بیشتر باشد فکر میکنند خوب و مفید است برعکس نوعی سم میباشد که در ادامه بهش می‌پردازیم.
مقدار مناسب رطوبت به عواملی مانند:
- گونه پرنده
- سالن و محل نگهداری
- مرحله جوجه‌کشی
- تهویه
- دما
- اندازه و ویژگی تخم
- شرایط محیطی سالن، درز پنچره، سوراخ های فرار رطوبت.
وابسته است.
بنابراین استفاده از بخارسرد باید همراه با رطوبت‌سنج و کنترل دقیق رطوبت باشد، نه به‌صورت مداوم و بدون اندازه‌گیری هر روز ۳، ۴ بار کفایت مینماید.
رطوبت مناسب برای جوجه؛ موضوعی که نباید نادیده گرفته شود
قبلا گفتیم دستگاه مناسب رطوبت ساز نقش مهمی دارد و نمیشود هر دستگاهی را به عنوان رطوبت پرنده استفاده کرد
در هنگام خرید متن و توضیحات فروشنده دقت کنید دستگاه رطوبت و بخارسرد پرنده باشد.
بعد ان خود پرنده و تخم پس از خروج جوجه از تخم نیز شرایط محیط اهمیت زیادی دارد.
جوجه‌های تازه متولدشده نسبت به تغییرات محیطی حساس‌تر هستند و پرورش‌دهنده باید دما، رطوبت، تهویه، نظافت و کیفیت هوا را به‌صورت همزمان مدیریت کند.
بخارسرد می‌تواند در صورت استفاده صحیح، به ایجاد رطوبت یکنواخت‌تر در محیط کمک کند.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
بخارسرد جایگزین تهویه مناسب نیست.
سالن پرورش باید هوای تازه کافی داشته باشد و از تجمع رطوبت بیش از حد، بوی نامطبوع، آلودگی و رشد کپک جلوگیری شود.گپک مخصوصا زمانی تشکیل می‌شود که از دستگاهای گل خانه در پرنده استفاده می‌شود ارها شنیدیم دستگاه من بهتر قوی است و نیاز اب ندارد لوله کشی شده و دستگاه من ساعتی ۴الی ۸ لیتر آب مصرف می‌کند و این مزیت دستگاه نیست این حکم قتل جوجه کشی است.شناور آب لوله کشی نصب می‌شود و این دستگاه پرنده نیست این دستگاه گل و گیاه میباشد.
تأثیر رطوبت مناسب بر ظاهر پر و دم پرنده
یکی دیگر از دلایلی که بسیاری از پرورش‌دهندگان به کنترل رطوبت محیط اهمیت می‌دهند، وضعیت ظاهری پرها است.
هوای بسیار خشک می‌تواند باعث شود پرنده در محیطی نامناسب قرار بگیرد و شرایط پوست و پرها تحت تأثیر قرار گیرد.
وجود رطوبت متعادل و مخصوص پرنده در محیط می‌تواند به ایجاد شرایط مناسب‌تر برای نگهداری پرنده کمک کند و در کنار تغذیه مناسب، نور کافی، نظافت، استحمام و مدیریت صحیح، به حفظ ظاهر سالم‌تر و شاداب‌تر پرها کمک کند.
پرنده‌ای که در شرایط محیطی مناسب نگهداری شود، معمولاً پرهایی مرتب‌تر، سالم‌تر و با ظاهر شاداب‌تری خواهد داشت.
بنابراین بخارسرد را می‌توان یکی از ابزارهای مدیریت محیط پرورش دانست؛ نه یک دارو یا درمان.
از قناری تا عروس هلندی و برزیلی؛ آیا همه پرندگان به رطوبت نیاز دارند؟
رطوبت یکی از عوامل طبیعی محیط زندگی پرندگان است و بسیاری از پرندگان خانگی و زینتی نیز از شرایط محیطی متعادل بهره می‌برند.
از جمله:
قناری
در فصل سرد و هوای خشک سالن، کنترل رطوبت می‌تواند به ایجاد شرایط محیطی مناسب‌تر برای قناری‌ها کمک کند.
عروس هلندی و طوطی سانان
عروس هلندی نیز مانند سایر پرندگان زینتی به محیط مناسب، تهویه صحیح و رطوبت متعادل نیاز دارد.
طوطی برزیلی و مرغ عشق و..
در نگهداری و تکثیر برزیلی نیز کنترل شرایط محیطی، مخصوصاً در سالن‌های پرورش، اهمیت دارد.
فنچ سانان و سهره .
فنچ‌ها نیز در محیط پرورش به شرایط پایدار و مناسب دما و رطوبت نیاز دارند.
و البته این موضوع فقط به این چند گونه محدود نمیشود.
در سالن‌های پرورش، بسته به گونه پرنده و شرایط محیطی، کنترل رطوبت می‌تواند بخشی از مدیریت حرفه‌ای سالن باشد.
چرا بخارسرد مخصوص پرندگان؟
هر دستگاه مه‌ساز یا بخارساز برای استفاده در سالن پرندگان مناسب نیست.
برای محیط پرورش پرندگان باید دستگاهی انتخاب شود که برای شرایط موردنظر طراحی شده باشد و بتواند رطوبت را به شکل مناسب در محیط پخش کند.
همچنین آب مورد استفاده باید تمیز باشد و خود دستگاه، مخزن، مسیرهای انتقال آب و محل خروج مه باید به‌طور منظم تمیز و نگهداری شوند. به هیچ عنوان لوله کشی آب انجام نشود مگر مخزن دوم که آب سالم داشته باشد، شناور لوله کشی آب و قبلا متذکر شدیم و بدلیل اهمیت موضوع تکرار میکنیم، برای پرورش گل و گیاه و قارچ و.. میباشد نه برای پرنده.
نکته مهم:
برای پرندگان از اسانس، عطر، روغن‌های معطر یا مواد مخصوص گل و گیاه، لوله آب شهری لوله کشی شده کولر دار در دستگاه استفاده نکنید، مگر اینکه استفاده از آن ماده برای پرندگان توسط متخصص و منبع معتبر تأیید شده باشد.
آنچه برای گل و گیاه مناسب است، الزاماً برای سیستم تنفسی پرندگان مناسب نیست.دستگاه بخارسرد پرندگان دقیقا همان دستگاه ایتفاده می‌شود که برآب اتاق نوزاد، یا پوست خانم و مصارف انسانی استفاده می‌شود با همان شرایط .
به همین دلیل منظور از بخارسرد مناسب سالن پرندگان، سیستم رطوبت‌سازی با آب تمیز و طراحی مناسب برای محیط پرورش پرندگان است؛ نه دستگاهی که برای پرورش قارچ و گل و گیاه و رایحه‌پراکنی، گلخانه یا اسانس‌درمانی، جشن عروسی و شادی طراحی شده است.
بخارسرد بهتر است یا بخار گرم؟
هدف اصلی در سالن پرندگان، ایجاد رطوبت مناسب و قابل کنترل است.
در بسیاری از سالن‌های پرورش، استفاده از مه‌ساز یا بخارسرد مزیت عملی دارد؛ زیرا بدون نیاز به گرم کردن آب، رطوبت را در محیط افزایش می‌دهد.اب گرم بخار گرم مناسب نیست و بحث این مورد دراز و در مقاله دیگری در وبلاک پرسون قرار خواهیم داد.
این موضوع به‌خصوص در سالن‌هایی که همزمان از سیستم گرمایشی استفاده می‌شود اهمیت پیدا می‌کند.بهترین نوع بخارسرد میباشد.
اما انتخاب دستگاه باید بر اساس:
- اندازه سالن
- تعداد پرندگان
- ظرفیت تولید بخارسرد کامل پودری نه آن‌قدر درست که ( کنار دستگاه آب روان شود، نشانه دستگاه گل خانه )
- قابلیت کنترل رطوبت. که با تهیه دستگاه کنترل رطوبت می‌تواند انید نصب و ایتفاده کنید
- کیفیت ساخت، مناسب ، امکان تعویض تعمیر دستگاه توسط خود کاربر باشد در موارد حاد سریع مشکل حل شود)
- امکان شست‌وشو و نظافت. الزام دستگاه میباشد.
- نحوه پخش مه ریز و مه پاشی رطوبت و بخارسرد.
- میزان مصرف آب، که در گل خانه بالا و در نوع پرنده کم است ( یک مخزن ۲۰ لیتری در سرایط متوسط مصرف تا ۲،۳ روز کافیست ، اما در نوع گل خانه تا چند ساعت دوام‌نمی آورد.
انجام شود.
اشتباه رایج؛ روشن گذاشتن دائمی بخارسرد
یکی از اشتباهات رایج این است که پرورش‌دهنده تصور کند:
«هرچه رطوبت بیشتر باشد، بهتر است.»
این تصور درست نیست.
رطوبت بیش از حد می‌تواند باعث ایجاد شرایط نامناسب در سالن شود و در صورت تهویه ضعیف، مشکلاتی مانند افزایش رطوبت سطوح و فراهم شدن شرایط مناسب برای رشد کپک و میکروارگانیسم‌ها ایجاد کند.
به همین دلیل بهتر است:
بخارسرد + رطوبت‌سنج و کنترل رطوبت ( دستگاه کنترل رطوبت دما کار راحت میکنند)
در کنار یکدیگر استفاده شوند.
دستگاه باید بر اساس عدد رطوبت محیط و شرایط سالن کنترل شود، نه صرفاً بر اساس ساعت کارکرد.
یک نکته مهم برای سالن‌داران در زمستان
اگر سالن شما در زمستان با بخاری گرم می‌شود، حتماً رطوبت محیط را اندازه‌گیری کنید.قطعا هرکجا بخاری روشن است مخصوصا گازی نیاز رطوبت سرد است. نه گرم نه کتری روی گاز باشد که صدمات این کار گاها بیشتر از نداشتن رطوبت است ( پست رطوبت گرم و سرد توصیح خواهیم داد)
ممکن است دمای سالن مناسب باشد اما هوای آن بیش از حد خشک شده باشد.که در زمستان پاییز اکثرا پیش خواهد آمد.
در این شرایط، اولین قدم این است که یک دستگاه بخارسرد و با یک رطوبت‌سنج دقیق در محل مناسب سالن قرار دهید.
سپس بر اساس شرایط پرندگان و توصیه‌های مربوط به گونه مورد پرورش، رطوبت را تنظیم کنید.
این کار بسیار بهتر از این است که بخارسرد را بدون اندازه‌گیری، ساعت‌ها روشن نگه دارید.
بخارسرد؛ بخشی از مدیریت حرفه‌ای سالن پرورش
یک سالن حرفه‌ای فقط به بخاری، قفس و غذا نیاز ندارد.
پرورش‌دهنده باید چند عامل را همزمان کنترل کند:
دما
رطوبت
تهویه
کیفیت هوا
نظافت
نور
تغذیه
آب سالم
تراکم مناسب پرندگان
وقتی این عوامل در کنار هم مدیریت شوند، محیط مناسب‌تری برای نگهداری و تکثیر پرندگان ایجاد می‌شود.
به همین دلیل بخارسرد را نباید یک وسیله تزئینی یا وسیله‌ای صرفاً مخصوص فصل زمستان دانست؛ بلکه در شرایطی که رطوبت محیط پایین است، می‌تواند یکی از تجهیزات کاربردی سالن پرورش باشد.
برای چه کسانی بخارسرد اهمیت بیشتری دارد؟
استفاده از سیستم رطوبت‌سازی می‌تواند برای گروه‌های زیر اهمیت بیشتری داشته باشد:
- سالن‌داران پرورش پرندگان زینتی
- پرورش‌دهندگان قناری
- پرورش‌دهندگان عروس هلندی
- پرورش‌دهندگان طوطی برزیلی
- پرورش‌دهندگان فنچ
- مراکز تکثیر پرندگان
- افرادی که در فصل زمستان جوجه‌کشی انجام می‌دهند
- سالن‌هایی که سیستم گرمایشی باعث خشک شدن هوای محیط می‌شود
- پرورش‌دهندگانی که با رطوبت پایین سالن مواجه هستند
- کل هر کسی پرنده سالم از نطر گوارش تا‌پر و دم و تکثیر می‌خواهد الزام باید از بخارسرد مصرف کند.
جمع‌بندی
در فصل پاییز و زمستان، کاهش رطوبت محیط می‌تواند یکی از مشکلات مهم سالن‌های پرورش پرندگان باشد.
در دوره جوجه‌کشی، کنترل رطوبت اهمیت ویژه‌ای دارد و پس از تولد جوجه نیز مدیریت صحیح دما، رطوبت و تهویه از اصول مهم نگهداری است.
از طرف دیگر، فراهم کردن رطوبت متعادل می‌تواند به ایجاد شرایط محیطی مناسب‌تر برای پرندگان و حفظ شادابی پوست و پرها کمک کند.
از قناری و فنچ گرفته تا عروس هلندی و طوطی برزیلی و سایر پرندگان زینتی، شرایط محیطی مناسب اهمیت دارد.
اما نکته اصلی این است:
هدف، افزایش بی‌حساب رطوبت نیست؛ هدف، رساندن رطوبت به محدوده مناسب و کنترل‌شده است و در فضل های که رطوبت نیست تامین رطوبت محیط است.
بنابراین اگر در فصل سرد سالن پرورش شما هوای خشکی دارد، استفاده از یک بخارسرد مناسب پرندگان، همراه با رطوبت‌سنج و تهویه صحیح می‌تواند یکی از تجهیزات کاربردی مدیریت سالن باشد.
و فراموش نکنید:
بخارسرد پرندگان یعنی رطوبت‌سازی با آب تمیز برای محیط پرورش؛ نه استفاده از اسانس و مواد معطر مخصوص گل و گیاه.
PAR7 | تجهیزات و لوازم تخصصی پرندگان
برای پرورش حرفه‌ای، فقط به تغذیه و قفس فکر نکنید؛
محیطی که پرنده در آن زندگی و تکثیر می‌شود نیز بخشی از کیفیت پرورش است.
